Nawet je艣li posiadamy wiele dzie艂 sztuki, a jest to zbi贸r chaotyczny i nieprzemy艣lany, nie b臋dzie on kolekcj膮. Pozostanie zbiorem. Warto艣膰 kolekcji jest zawsze znacznie wy偶sza ni偶 warto艣膰 sumy poszczeg贸lnych prac, kt贸re j膮 tworz膮. Buduje si臋 j膮 poprzez 艣wiadome podej艣cie do jej koncepcji, sp贸jno艣膰 intelektualn膮 prac, ale te偶 poprzez konkretne i zaplanowane dzia艂ania marketingowe, kt贸re wok贸艂 kolekcji mo偶na, a nawet powinno si臋 wykonywa膰. Dlatego w艂a艣nie warto budowa膰 kolekcje, a nie tylko gromadzi膰 przedmioty.

obrazy Niki Grzymskiej, Magdaleny Le艣niak i聽Aleksandry Tracz
Ciekawe prace m艂odych artyst贸w licytowane w Xanadu na 42. Aukcji M艂odej Sztuki 鈥 malarstwo Niki Grzymskiej, Magdaleny Le艣niak i Aleksandry Tracz

Panuje dziwne za艂o偶enie, 偶e marketing kolekcji to dzia艂ania, kt贸re podejmuj膮 wy艂膮cznie firmy, przede wszystkim korporacje, posiadaj膮ce dzie艂a sztuki. Nic bardziej mylnego. To tak偶e fantastyczny obszar dzia艂a艅 dla prywatnych kolekcjoner贸w. Po co realizowa膰 dzia艂ania marketingowe maj膮ce na celu promocj臋 kolekcji prywatnej? Powod贸w jest kilka, ale dwa s膮 najwa偶niejsze. Pierwszy jest egoistyczny, czyli komercyjny. Marketing kolekcji powoduje, 偶e wzrasta jej warto艣膰. Zbi贸r znany powszechnie, dzie艂a publicznie rozpoznawalne zyskuj膮 na warto艣ci. Drugi pow贸d jest altruistyczny. Dzielenie si臋 swoj膮 pasj膮 do sztuki, wiedz膮 i posiadanymi pracami to wr臋cz powinno艣膰 kolekcjonera. To postawa spo艂eczna, kt贸r膮 ka偶dy, kto zbiera, powinien przyj膮膰. Jest to te偶 wielka przygoda, bo dzielenie si臋 z innymi potrafi uskrzydli膰.

Co sk艂ada si臋 na marketing kolekcji? Mo偶e by膰 to wiele dzia艂a艅, ale do najwa偶niejszych nale偶y upublicznienie. Swoje zbiory mo偶emy pokaza膰 na wiele sposob贸w: poprzez dedykowan膮 kolekcji stron臋 internetow膮, po艣wi臋cony jej profil na Instagramie, wydany katalog czy wystaw臋 w okr臋gowym muzeum lub we w艂asnej przestrzeni np. w biurze.

Kolejnym wa偶nym krokiem jest opracowanie posiadanej kolekcji pod k膮tem naukowym. Sk艂adaj膮 si臋 na to precyzyjne opisy i bardzo dobrze przygotowane reprodukcje dzie艂, ale te偶 wypowiedzi ekspert贸w 鈥 krytyk贸w sztuki, kurator贸w czy konserwator贸w. Publikacje mo偶na wzbogaci膰 o inspiruj膮ce refleksje pisarzy, artyst贸w czy innych kolekcjoner贸w.

Najnowsze portrety Izy Star臋gi zapowiadaj膮ce wystaw臋 artystki, kt贸ra odb臋dzie si臋 w聽Xanadu jesieni膮 tego roku.
Najnowsze portrety Izy Star臋gi zapowiadaj膮ce wystaw臋 artystki, kt贸ra odb臋dzie si臋 w Xanadu jesieni膮 tego roku.

Trzeci czynnik to wsp贸艂praca z muzeami i galeriami publicznymi w postaci organizacji wystaw, ale te偶 przekazywania na r贸偶ny okres czasu najciekawszych dzie艂 z naszego zbioru w depozyt. Mistrzem dzielenia si臋 posiadan膮 sztuk膮 w ten spos贸b jest znany kolekcjoner Krzysztof Musia艂, kt贸ry kilka lat temu zaprezentowa艂 w muzeach narodowych cykl wystaw 鈥瀂apisy przemian鈥. Stale przekazuje posiadane prace w depozyt plac贸wkom muzealnym m.in. Muzeum Miasta 艁odzi.

Innym przyk艂adem jest postawa Jerzego Staraka, kt贸ry pokazuje posiadane zbiory w galerii w艂asnej. Powo艂a艂 w Warszawie Spectra Art Space, gdzie mo偶emy obcowa膰 z pracami z jego kolekcji, ale te偶 do艣wiadcza膰 wyj膮tkowych wystaw czasowych przygotowanych w naukowym kontek艣cie, kt贸re prezentuj膮 tw贸rczo艣膰 tak wybitnych artyst贸w jak Andrzej Wr贸blewski czy Magdalena Abakanowicz. Pisz膮c o Staraku i Musiale nie spos贸b nie wspomnie膰 Marka Roeflera, kt贸ry w podwarszawskim Konstancinie udost臋pni艂 dla publiczno艣ci prywatne muzeum 脡cole de Paris, czy o Gra偶ynie Kulczyk, kt贸ra w艂asne muzeum sztuki wsp贸艂czesnej stworzy艂a od zera w szwajcarskim Susch. W Polsce si臋 nie uda艂o, zabrak艂o woli i wsparcia administracji publicznej.

Musia艂, Starak, Kulczyk czy Roefler to osoby, co tu kry膰 鈥 zamo偶ne, maj膮ce kolekcje wielkie i zasobne, ale te偶 艣rodki na ich upowszechnianie. Czy tylko dysponuj膮c podobnymi mo偶liwo艣ciami i kapita艂em mo偶emy marketingowo wspiera膰 nasz膮 kolekcj臋? Oczywi艣cie, 偶e nie.

Przed nami mn贸stwo mo偶liwo艣ci, kt贸re warto wykorzysta膰. Zach臋cam do zapoznania si臋 z kolekcjonerami, kt贸rzy wiedz膮, zaanga偶owaniem i po艣wi臋canym czasem, a nie 鈥瀙ot臋偶nymi鈥 portfelami buduj膮 swoje zbiory i w pi臋kny spos贸b si臋 nimi dziel膮. Ciekawe mo偶liwo艣ci promocji sztuki i w艂asnej kolekcji daje nam Instagram. Wykorzystuje je wielu kolekcjoner贸w, ale z polskich mi艂o艣nik贸w sztuki warto 艣ledzi膰 przede wszystkim dwa profile. Pierwszy prowadzi 艁ukasz Wi膮cek. Wpiszcie na Instagramie wiacekcollection, a znajdziecie si臋 w 艣wiecie 艁ukasza. Dos艂ownie. Pi臋kne zdj臋cia pokazuj膮 same dzie艂a, dzie艂a prezentowane we wn臋trzu, z pietyzmem prezentowane przez 艁ukasza w bia艂ych r臋kawiczkach czy 艁ukasza 鈥瀦akochanego鈥 w obrazach. Z ca艂ego profilu bije estetyka wysokiej klasy i g艂臋bokie emocje intelektualisty kochaj膮cego sztuk臋. Czasami spotkacie tam r贸wnie偶 psa.

Inny godny polecenia profil to kreacja znacznie lu藕niejsza. Prowadzi go lekarz kardiolog i w艂a艣ciciel klinik kardiologicznych z Poznania Tomasz Urbanowicz 鈥 na Instagramie drtomaszu. Jest kolekcjonerem przede wszystkim sztuki m艂odego pokolenia polskich artyst贸w, kt贸r膮 eksponuje w posiadanych plac贸wkach medycznych, dziel膮c si臋 ni膮 ze swoimi pacjentami. W ciekawy spos贸b komentuje te偶 posiadane prace na Instagramie, 艂膮cz膮c w komentarzach sztuk臋 z medycyn膮. Nie stroni od zdj臋膰 prywatnych. Jest kolekcjonerem z krwi i ko艣ci. Po prostu normalny facet z wielk膮 pasj膮.

Niedawno pojawi艂a si臋 te偶 w sieci strona internetowa dokumentuj膮ca inny zbi贸r. Kolekcjoner Marcin Lewandowski przygotowa艂 pod adresem www.dwaipol.pl minimalistyczn膮 prezentacj臋 posiadanych prac. Na stronie s膮 艣wietne reprodukcje, pojawi艂y si臋 te偶 pierwsze teksty krytyczne. Publikacja b臋dzie si臋 z czasem rozrasta膰, nie tylko o nowe obiekty, ale te偶 o teksty popularyzatorskie i refleksj臋 naukow膮. Uwag臋 zwraca zw艂aszcza konsekwencja budowy kolekcji, po艣wi臋conej przede wszystkim sztuce wychodz膮cej w przestrze艅, kt贸r膮 z pewnym uog贸lnieniem mo偶na nazwa膰 reliefem. Kolekcje budowane konsekwentnie, zaw臋偶one do jednego sp贸jnego tematu, kt贸rym mo偶e by膰 np. technologia ich powstania, maj膮 wielk膮 moc i wi臋ksz膮 warto艣膰 od kolekcji, kt贸re s膮 w swoich za艂o偶eniach mniej rygorystyczne.

Te przyk艂ady to tylko u艂amek wysi艂k贸w kolekcjoner贸w, ponoszonych na rzecz popularyzacji sztuki. Celowo wybra艂am takie, kt贸rych si艂a polega na zaanga偶owaniu i pasji, a nie wielkich pieni膮dzach. To prezentacje kolekcji prywatnych, cho膰 czasami pokazywanych te偶 w kontek艣cie biznesowym lub buduj膮ce mark臋 osobist膮 w艂a艣ciciela. To te偶 inspiruj膮ce przyk艂ady, kt贸re mog膮 nas zach臋ci膰 do kolekcjonowania, a tych kt贸rzy zbiory ju偶 maj膮, do ich upubliczniania.

Najwi臋ksze 艣wiatowe kolekcje muzealne, o kt贸rych w Polsce mo偶emy tylko pomarzy膰, powsta艂y w wyniku darowizn i depozyt贸w kolekcjoner贸w prywatnych. Straconego czasu nie nadrobimy, ale warto optymistycznie patrze膰 w przysz艂o艣膰.

Agnieszka Gniotek w艂a艣cicielka Galeria Xanadu

Agnieszka Gniotek
w艂a艣cicielka Galerii Xanadu
www.galeriaxanadu.pl

Od 20 lat zwi膮zana zawodowo ze sztuk膮, za艣 od dekady z rynkiem sztuki. Jest historykiem i krytykiem sztuki, kuratorem wystaw, jurorem konkurs贸w, a tak偶e wyk艂adowc膮 w zakresie tematyki zwi膮zanej z kolekcjonowaniem i rynkiem sztuki. Publikowa艂a w takich mediach, jak: Art&Business, Puls Biznesu, Modern Art, Sztuka.pl, Private Banking, Cash Magazine.