鈥濸rzez b艂ogie Medyceuszy czasy Florencja przez sztuki pi臋kne tak si臋 wzbogaci艂a, 偶e te prawie tu na ulice wyla艂y si臋 i ca艂e miasto wspania艂ym muzeum si臋 zrobi艂o (鈥) Florencj臋 nawet w jej wodach kocha膰 trzeba鈥 鈥 zachwyca艂 si臋 w po艂owie XIX w. Micha艂 Wiszniewski, nies艂usznie zapomniany filozof, pedagog i podr贸偶nik.

Na skutek szcz臋艣liwego zbiegu okoliczno艣ci i m膮drym dzia艂aniom rodu Medyceuszy co najmniej przez trzy stulecia 鈥 od ko艅ca XIII do ko艅ca XVI wieku 鈥 sztuka mia艂a tu niezwyk艂e wr臋cz mo偶liwo艣ci rozwoju.

Dzisiaj galerie Florencji tworz膮 zesp贸艂 nie maj膮cy sobie r贸wnych w Europie i na 艣wiecie pod wzgl臋dem wyj膮tkowo艣ci zgromadzonych dzie艂, ich bogactwa i r贸偶norodno艣ci. Trzonem tego ogromnego kompleksu muzealnego jest majestatyczna o艣 od Palazzo Vecchio poprzez Uffizi, Korytarz Vasariego, Palazzo Pitti i Ogr贸d Boboli a偶 do fortu Belvedere. Dope艂niaj膮 j膮 zbiory w Galleria dell鈥橝ccademia, klasztorze San Marco i Muzeum Narodowym Bargello oraz le偶膮cych poza miastem willach, m.in. Petraia Castello, Poggio Imperiale, Poggio a Caiano.

Dlaczego w艂a艣nie Florencja sta艂a si臋 miastem muze贸w? W po艂owie XVI wieku ukaza艂y si臋 鈥炁粂woty najs艂ynniejszych malarzy, rze藕biarzy i architekt贸w鈥 Giorgio Vasariego, w kt贸rych przedstawi艂 on renesansow膮 koncepcj臋 upadku sztuki w 艣redniowieczu i jej odrodzenia si臋, kt贸rego g艂贸wnym o艣rodkiem by艂a wed艂ug niego Toskania. Ukazanie si臋 tego monumentalnego dzie艂a czasem przyjmuje si臋 za narodziny nowo偶ytnej historii sztuki oraz idei opiekowania si臋 i wystawiania na widok publiczny arcydzie艂 stanowi膮cych prywatn膮 w艂asno艣膰. By膰 mo偶e dlatego wsp贸艂czesny mu w艂adca Florencji, Kosma I Medyceusz, za艂o偶y艂 akademi臋 sztuk pi臋knych i z upodobaniem kolekcjonowa艂 dzie艂a mistrz贸w. Vasari rozpocz膮艂 dla niego budow臋 Palazzo Uffizi 鈥 nowej siedziby miejskich urz臋d贸w. Ju偶 po 艣mierci ich obu, w 1582 roku w salach drugiego pi臋tra budynku udost臋pniono cz臋艣膰 zbior贸w Kosmy, tworz膮c w ten spos贸b pierwsze w Europie muzeum w dzisiejszym znaczeniu tego s艂owa.

Gromadzone we Florencji zbiory systematycznie powi臋kszali kolejni w艂adcy z dynastii Medyceuszy oraz pochodz膮cy z tego rodu kardyna艂owie i papie偶e, jednak gigantyczny skok jako艣ciowy i ilo艣ciowy nast膮pi艂 w 1633 roku, dzi臋ki wianu Wiktorii, dziedziczki rodu della Rovere. Kolejnym kamieniem milowym w historii tych zbior贸w by艂 tzw. pakt rodzinny z 1737 roku. Ostatnia przedstawicielka rodu 鈥 wdowa po palatynie re艅skim, Anna Maria Ludwika 鈥 przekaza艂a obejmuj膮cej w艂adz臋 we Florencji dynastii lotary艅skiej, wszystkie zbiory sztuki 鈥瀙od warunkiem 偶e s艂u偶膮c ozdobie pa艅stwa, u偶yteczno艣ci publicznej i przyci膮gaj膮c ciekawo艣膰 cudzoziemc贸w, nie mog膮 zosta膰 przeniesione ze stolicy i poza granice Wielkiego Ksi臋stwa鈥.

Tych par臋 zaledwie zda艅 porozumienia pomi臋dzy dynastiami zawa偶y艂o na historii, kulturze, a tak偶e gospodarce Florencji. Dzi臋ki niej Chimera z Arezzo, Narodziny Wenus Botticiellego i Madonna della seggiola Rafaela, wazy Wawrzy艅ca Wspania艂ego, Tondo Donich i Dawid Micha艂a Anio艂a, obrazy Tycjana, Pierro della Francesca i niezliczone inne dzie艂a malarstwa, rze藕by i sztuki u偶ytkowej znajduj膮 si臋 nadal we Florencji, a nie rozbieg艂y si臋 po 艣wiecie jak kolekcje rodu d鈥橢ste z Modeny (dzi艣 w drezde艅skiej Gem盲ldegalerie) czy Gonzag贸w z Mantui (odst膮piona Koronie angielskiej).

Na przestrzeni wiek贸w zbiory te by艂y, zgodnie z kolejnymi wizjami historii malarstwa w艂oskiego, wielokrotnie reorganizowane i przenoszone pomi臋dzy r贸偶nymi budynkami. Najwa偶niejszym z nich, obok Uffizi, jest Palazzo Pitti. To jedyna siedziba ksi膮偶臋ca we W艂oszech, w kt贸rej przez cztery wieki zachowa艂 si臋 praktycznie do dzi艣 nienaruszony stan posiadania: meble i ca艂e wyposa偶enie, srebra, obrazy, freski, jedwabie na 艣cianach, a tak偶e powozy, zastawa sto艂owa, stroje, ko艅skie uprz臋偶e. Obecnie w Pa艂acu Pitti mie艣ci si臋 sze艣膰 muze贸w: Galleria Palatina, Muzeum Ubior贸w, Muzeum Wyrob贸w Srebrnych, Muze贸w Porcelany, Muzeum Powoz贸w i Galeria Sztuki Wsp贸艂czesnej. Na ty艂ach pa艂acu znajduje si臋 Ogr贸d Boboli 鈥 z mn贸stwem fontann i bia艂ych pos膮g贸w wznosz膮cych si臋 po艣r贸d zielonych labirynt贸w wawrzyn贸w i wiecznie zielonych d臋b贸w 鈥 archetyp wszystkich ogrod贸w, podobnie jak Uffizi jest archetypem wszystkich muze贸w, a zaprojektowana przez Micha艂a Anio艂a Biblioteca Laurenziana 鈥 archetypem wszystkich bibliotek.

Tom GALERIE FLORENCJI UFFIZI I PITTI przygotowa艂a Mina Gregori, ceniony historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Florenckiego. Przedstawienie w jednym tomie zbior贸w florenckich galerii znajduje uzasadnienie w rzeczywistej jedno艣ci tych kolekcji. Symbolicznym wyrazem ich integralno艣ci jest Korytarz Vasariego przebiegaj膮cy ponad rzek膮 Arno g贸rn膮 cz臋艣ci膮 Ponte Vecchio i 艂膮cz膮cy Palacco Vecchio, Uffizi i Pitti. Prezentowana w nim jest galeria portret贸w z r贸偶nych stron 艣wiata i epok.

Album liczy 688 stron i zawiera 873 ilustracje najcenniejszych obraz贸w artyst贸w w艂oskich i europejskich. Znajdziemy tu histori臋 toska艅skich rod贸w, florenckich pa艂ac贸w i gromadzonych w nich kolekcji. Ukazuje kompletny i unikatowy w 艣wiecie zesp贸艂 malarstwa toska艅skiego, prezentuje te偶 w wyczerpuj膮cy spos贸b inne szko艂y w艂oskiego malarstwa od wieku XIII po XVIII (w szczeg贸lno艣ci szko艂臋 weneck膮), a tak偶e malarstwo zagraniczne. Znakomicie ilustruje zadziwiaj膮c膮 ewolucj臋 sztuki, od tablicowych obraz贸w o艂tarzowych zdradzaj膮cych jeszcze wp艂ywy bizantyjskie po hiperrealistyczne 艣wiat艂ocienie na p艂贸tnach Caravaggia.

Przedstawione s膮 tu dzie艂a wszystkich najwi臋kszych artyst贸w Italii: Giotta, Masaccia, Donatella Ghirlandaia, Botticellego, Leonarda da Vinci, Micha艂a Anio艂a. Cz臋sto eksponowane s膮 kompleksowo, jak w przypadku Rafaela, Andrei del Sarto, Bronzina, Pontorma, Tycjana i Caravaggia.

Niezwykle interesuj膮ce s膮 kolekcje malarstwa niderlandzkiego, z obrazami takich mistrz贸w, jak Hans Memling, Rogier van der Weyden, Barend van Orley i Gerard David. Tu tak偶e mo偶na podziwia膰 arcydzie艂o pi臋tnastowiecznego malarstwa niderlandzkiego, jakim jest O艂tarz Portinarich Hugo van der Goesa, albo flamandzkiego Powr贸t z pracy Rubensa. Szko艂臋 hiszpa艅sk膮 reprezentuj膮 El Greco, Vel谩zquez, Murillo i Goya, a niemieck膮 鈥 sze艣膰 dzie艂 D眉rera. Jest to wi臋c jedna z najwi臋kszych galerii 艣wiata, z pewno艣ci膮 pierwsza pod wzgl臋dem jako艣ci i bogactwa bezsprzecznych arcydzie艂. Znajdziemy tu r贸wnie偶 oddzielne, bardzo ciekawe kolekcje autoportret贸w oraz miniatur. Wa偶nymi elementami albumu s膮: indeks obraz贸w oraz biogramy wszystkich artyst贸w.

Zabytki Florencji nieraz by艂y bohaterami dzie艂 literatury i聽kina. W聽szalonym tempie mo偶na je聽ogl膮da膰 w聽filmie 鈥濱nferno鈥 wg krymina艂u Dana Browna, a聽wycieczka 艣ladami graj膮cego g艂贸wn膮 rol臋 Toma Hanksa jest cz臋sto proponowan膮 atrakcj膮 turystyczn膮. Naszym Czytelnikom polecam raczej poszukiwanie polonic贸w. Jest tu聽ich ca艂kiem poka藕ny zbi贸r, cho膰by portrety聽m.in. Zygmunta I, Zygmunta III Wazy, Jana III Sobieskiego, Stanis艂awa Augusta Poniatowskiego, miniatury Henryka Walezego, Stefana Batorego i聽Heleny Radziwi艂艂owej oraz wiele, wiele innych. Powodzenia!

Czytaj tak偶e: Arcydzie艂a malarskie – Muzea Watyka艅skie

Tadeusz Deptu艂a

Tadeusz Deptu艂a

Z wykszta艂cenia 鈥 dziennikarz, z pasji 鈥 mi艂o艣nik sztuki, ksi膮偶ek i podr贸偶y. Przez 18 lat zwi膮zany by艂 z Telewizj膮 Polsk膮. Jednocze艣nie wsp贸艂pracowa艂 z wieloma tytu艂ami prasowymi, w kt贸rych zamie艣ci艂 setki wywiad贸w z lud藕mi polityki i kultury, recenzje film贸w i ksi膮偶ek oraz fotoreporta偶e z wielu kraj贸w 艣wiata. Przet艂umaczy艂 album 鈥濷RNAMENT. Wielka kolekcja鈥, organizowa艂 wystawy malarstwa G.J. Tribowskiego. Od 13 lat jest zast臋pc膮 dyrektora ds. handlu i marketingu w Wydawnictwie ARKADY.