Morderca, awanturnik, niepokorna dusza… Choć sam nie był święty, Caravaggio, czyli Michelangelo Merisi, skrzydła talentu najpełniej rozwinął na gruncie sztuki sakralnej. Na wystawie „Caravaggio i inni mistrzowie. Arcydzieła z kolekcji Roberta Longhiego” na Zamku Królewskim w Warszawie oglądać można m.in. obraz Chłopiec gryziony przez jaszczurkę 1596–1597 r. z rzymskiego (młodzieńczego) okresu twórczości artysty.

Na płótnie widać młodego mężczyznę o androgynicznej aparycji. W chwili sięgania po owoce zostaje ukąszony przez małego gada. Na twarzy chłopca maluje się niezwykła ekspresja bólu i zaskoczenia, a scena otwiera wrota symbolicznych interpretacji dotyczących np. utraty niewinności, zderzenia młodzieńczej naiwności z twardą rzeczywistością czy uświadomienia sobie dwoistości świata, w którym przyjemność nieuchronnie okupiona jest cierpieniem.

Oprócz obrazu Caravaggia, wystawa obejmuje ponad 40 dzieł mistrzów włoskich i północnoeuropejskich, w tym Lorenzo Lotto (przedstawienia świętych) czy Battista del Moro (Judyta z głową Holofernesa). Największą grupę stanowią prace tzw. caravaggionistów – artystów, na których styl zasadniczy wpływ miały rozwiązania artystyczne wypracowane przez geniusza z Mediolanu. Zaliczają się do nich Domenico Fetti (Pokutująca Maria Magdalena), Carlo Saraceni (Znalezienie Mojżesza przez córki faraona), Giovanni Battista Caracciolo (Złożenie do grobu), Mattia Preti (Zuzanna i starcy) czy Filippo di Liagno (Nocny biwak w świetle księżyca), a z Francji i Holandii zaliczamy do nich Valentina de Boulogne (Zaparcie się św. Piotra), Dircka van Baburena (Pojmanie Chrystusa), Matthiasa Stomera (dwie sceny z historią Tobiasza) oraz Gerrita van Honthorsta (Czytający mnich). Prezentowane dzieła pochodzą z kolekcji Roberta Longhiego – włoskiego historyka sztuki, autora fundamentalnych opracowań na temat twórczości Caravaggia i kuratora wystaw jej poświęconych. Obecnie kolekcja jest własnością Fondazione di Studi di Storia dell’Arte Roberto Longhi (Fundacji Roberta Longhiego) z siedzibą we Florencji.

Caravaggio i inni mistrzowie, Arcydzieła z kolekcji Roberta Longhiego; do 10 lutego 2022 r.; Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum. Rezydencja Królów i Rzeczypospolitej; Plac Zamkowy 4; zamek-krolewski.pl