Powszechnie wiadomo, 偶e przebywanie w otoczeniu zieleni koi nerwy i wycisza, a jednocze艣nie dzia艂a pozytywnie i stymuluj膮co na organizm. Z tego wzgl臋du osoby mieszkaj膮ce w ha艂a艣liwych miastach szczeg贸lnie ceni膮 parki, ogrody oraz niewielkie skwery. Dla nich wa偶ne s膮 ka偶dy krzew i drzewo znajduj膮ce si臋 w okolicy ich domu. Z kolei ludzie mieszkaj膮cy na wsiach, czasem nie zdaj膮 sobie sprawy, jak bardzo s膮 z przyrod膮 zwi膮zani. Wystarczy, 偶e na pewien czas zamieszkaj膮 w wie偶owcu w centrum metropolii, a po kilku dniach b臋d膮 si臋 czu膰 jak ryba w za ma艂ym akwarium.

Ziele艅 to zdrowie

Ci臋偶ko wyobrazi膰 sobie sanatorium czy o艣rodek rekonwalescencyjny stoj膮cy przy betonowych parkingach bez drzew czy skweru. Wiele szpitali usytuowanych w centrach miast ma teren spacerowy obsadzony drzewami i krzewami. Wiadomo 鈥 ziele艅 sprzyja zdrowiu. Podobnie rzecz si臋 ma z ko艣cio艂ami, klasztorami, kapliczkami czy sanktuariami usytuowanymi poza miejsk膮 zabudow膮. Zazwyczaj utopione s膮 w zieleni, kt贸ra wype艂nia przestrze艅 wok贸艂 艣wi臋tego miejsca i dodaje mu szczeg贸lnego charakteru. Pierwszymi ogrodami ozdobnymi w nowo偶ytnej Europie by艂y klasztorne wirydarze. To niewielkie, wydzielone miejsca w samym 艣rodku zabudowa艅 klasztornych, gdzie mnisi mieli medytowa膰 i oddawa膰 si臋 modlitwie. W wirydarzach sadzono zimozielone krzewy bukszpanu, cisu, ro艣liny cieniolubne lub wr臋cz przeciwnie 鈥 zio艂a kochaj膮ce s艂o艅ce.

Typowymi klasztornymi kwiatami by艂y r贸偶e, kt贸re uto偶samiano z m臋k膮 pa艅sk膮 lub pi臋knem Matki Boskiej. Z biegiem czasu klasztory zacz臋艂y si臋 rozbudowywa膰, a wirydarze stawa艂y si臋 zwyczajnie za ciasne by pomie艣ci膰 wszystkich mnich贸w. Tworzono zatem ogrody za murami. Wcze艣niej tereny te s艂u偶y艂y uprawie ro艣lin u偶ytkowych, jednak p贸藕niej nadawano im po cz臋艣ci charakter ogrodu ozdobnego. Tworzono zatem szpalery drzew, wytyczano trawniki i klomby, budowano pustelnie, a czasem kopano stawy. Wszystko kreowane by艂o na chwa艂臋 Boga i s艂u偶y膰 mia艂o spo艂eczno艣ci klasztornej, kt贸ra poprzez prac臋 w ogrodzie odnajdowa艂a sens 偶ycia i mia艂a czas na modlitw臋.

Dla strudzonych w臋drowc贸w

Sanktuaria i miejsca 艣wi臋te, kt贸re od czas贸w 艣redniowiecza powstawa艂y w Europie, z roku na rok obs艂ugiwa艂y coraz wi臋ksz膮 liczb臋 pielgrzym贸w. Opr贸cz nabo偶e艅stw i mo偶liwo艣ci ogl膮dania obraz贸w, relikwii czy przebywania w obecno艣ci miejsc spoczynku os贸b 艣wi臋tych, p膮tnicy pragn臋li odpoczynku i wyciszenia. Z my艣l膮 o nich organizowano sto艂贸wki lub domy pielgrzyma. W miar臋 zapotrzebowania i uatrakcyjnienia miejsca pobytu w sanktuariach tworzono drogi krzy偶owe, golgoty, ogrody modlitw, jaskinie czy kaplice. Sanktuari贸w i miejsc 艣wi臋tych w Polsce jest wiele, a do najbardziej popularnych nale偶膮 zapewne: Cz臋stochowa, Gietrzwa艂d, 艢wi臋ta Lipka, Kalwaria Zebrzydowska, Kalwaria Pakoska, G贸ra 艢wi臋tej Anny czy prawos艂awna G贸ra Grabarka.

Sanktuarium, kt贸re mo偶e poszczyci膰 si臋 najwi臋kszym zagospodarowanym terenem jest Liche艅 nale偶膮cy do Diecezji W艂oc艂awskiej, a le偶膮cy w woj. wielkopolskim. Historia sanktuarium wi膮偶e si臋 z niewielkim obrazem Matki Bo偶ej, kt贸ry Tomasz K艂ossowski, miejscowy kowal, zawiesi艂 w pobliskim lesie w miejscowo艣ci Gr膮blin. Obraz zosta艂 prawdopodobnie namalowany pod koniec XVIII w. przez nieznanego artyst臋, na modrzewiowej desce. Oko艂o 1850 roku pasterz 鈥 Miko艂aj Sikatka, mia艂 kilkakrotnie do艣wiadczy膰 przed obrazem objawienia Matki Bo偶ej, kt贸ra przekaza艂a mu or臋dzie wzywaj膮ce do modlitwy i nawr贸cenia oraz polecenie przeniesienia obrazu w bardziej godne miejsce. W roku 1852 obraz znalaz艂 si臋 w ko艣ciele w pobliskim Licheniu. W 1949 roku parafi臋 liche艅sk膮 obj臋艂o Zgromadzenie Ksi臋偶y Marian贸w, kt贸re konsekwentnie zacz臋艂o rozbudowywa膰 sanktuarium.

W towarzystwie anio艂贸w

Sanktuarium w Licheniu dzieli si臋 na dwie cz臋艣ci: star膮 i now膮 oraz po艂o偶ony nieopodal Las Gr膮bli艅ski. W centralnej cz臋艣ci starego sanktuarium, znajduje si臋 ko艣ci贸艂 艣w. Doroty, do kt贸rego wiod膮 schody, ozdobione rze藕bami anio艂贸w i betonowymi donicami z sezonowymi ro艣linami. U podn贸偶a schod贸w znajduje si臋 鈥炁簉贸de艂ko鈥, z kt贸rego pielgrzymi mog膮 pobiera膰 miejscow膮 wod臋. Tu偶 obok urz膮dzono niewielk膮 umywalni臋 na otwartym powietrzu, gdzie p膮tnicy mog膮 umy膰 zm臋czone stopy. Oczywi艣cie, zar贸wno 藕r贸de艂ko, jak i umywalnia ton膮 w zieleni. G臋sto obsadzone s膮 drzewami iglastymi oraz krzewami, kt贸re w upalne dni daj膮 cie艅 i tworz膮 specyficzny, le艣ny mikroklimat.

Obok ko艣cio艂a wznosi si臋 25 metrowej wysoko艣ci kamienna g贸ra (tzw. Golgota), na szczycie kt贸rej znajduje si臋 krzy偶 oraz postaci Matki Bo偶ej i 艣w. Jana. Ta unikatowa w skali kraju konstrukcja powsta艂a w latach 1976鈥1985, a zbudowano j膮 g艂贸wnie z g艂az贸w narzutowych przywo偶onych do Lichenia z odleg艂ych miejsc. W Golgocie wmurowana jest tak偶e znaczna ilo艣膰 barwionego szk艂a 鈥 mlecznego i transparentnego. Ca艂o艣膰 by艂a wiele razy przebudowywana i dostosowywana do rosn膮cego ruchu pielgrzymkowego i turystycznego. Na Golgocie rozmieszczono stacje drogi krzy偶owej oraz szereg sztucznych grot, gdzie urz膮dzono kaplice.

Dolny chodnik liche艅skiej kalwarii obsadzony zosta艂 krzewami iglastymi oraz licznymi bylinami (bergenia, funkia). Znajduje si臋 tam r贸wnie偶 spory staw g臋sto obsadzony liliami wodnymi, w kt贸rego centrum umieszczono fontann臋 przedstawiaj膮c膮 ta艅cz膮ce anio艂y. W momencie, gdy chodnik zaczyna pi膮膰 si臋 ku szczytowi Golgoty, du偶e krzewy zast臋powane s膮 mniejszymi oraz bylinami. W wielu zag艂臋bieniach posadzono bluszcz, kt贸ry swobodnie obrasta 艣ciany budowli. Z uwagi na niezwyk艂膮 dba艂o艣膰 o ziele艅, Golgota ogl膮dana z pewnej perspektywy mo偶e przypomina膰 gigantyczny ogr贸d skalny. Pozosta艂y obszar starej cz臋艣ci sanktuarium w Licheniu utrzymany jest w charakterze ogrodu angielskiego. Dominuj膮 tu nasadzenia drzew iglastych, kt贸re wzbogacono drzewami li艣ciastymi oraz krzewami ozdobnymi.

Wp艂ywy francuskie

Nowa cz臋艣膰 sanktuarium w centralnej strefie utrzymana jest w systemie ogrod贸w stylu francuskiego (barokowe). Za艂o偶enie tworz膮 piel臋gnowane partery haftowe otoczone 偶ywop艂otami z bukszpanu i cisu. Wn臋trza wype艂nione s膮 t艂uczniem, traw膮, ro艣linami jednorocznymi, a tak偶e sadzonymi tam sezonowo ro艣linami ciep艂olubnymi lub p臋dzonymi.

Wiosn膮 rabaty wype艂niaj膮 tulipany. W wydzielonej cz臋艣ci do obsadze艅 zastosowano jedynie tulipany w kolorze bia艂ym i czerwonym, nawi膮zuj膮c tym samym do flagi narodowej. Obrze偶a nowej cz臋艣ci sanktuarium obsadzono krzewami i drzewami, kt贸re tworz膮 swego rodzaju otulin臋, oddzielaj膮c膮 sanktuarium od pobliskich p贸l uprawnych i dr贸g. W r贸偶nych miejscach znajduj膮 si臋 liczne kaplice, oczka wodne, kaskady, wodotryski, a nawet sztuczne stawy z mostkami.

艢ladem historii

W pobliskim Lesie Gr膮bli艅skim, w kt贸rym pocz膮tkowo wisia艂 obraz Matki Boskiej, zosta艂a zbudowana droga krzy偶owa. Postawiono tam kapliczki i kilka pomnik贸w, wytyczono liczne 艣cie偶ki. W jednej z kaplic umieszczony zosta艂 kamie艅 przyniesiony z g艂臋bi Lasu Gr膮bli艅skiego, na kt贸rym przedstawiono 艣lad uto偶samiany ze 艣ladem st贸p Matki Boskiej. W innej kapliczce znale藕膰 mo偶na pozosta艂o艣膰 sosny, na kt贸rej pierwotnie wisia艂 liche艅ski obraz. Las Gr膮bli艅ski otoczony jest wysokim ogrodzeniem, a wej艣cie do niego mo偶liwe jest tylko przez bezpieczn膮 k艂adk臋, znajduj膮c膮 si臋 nad ruchliw膮 ulic膮. Las zachowa艂 sw贸j pierwotny charakter, a wyznaczone 艣cie偶ki ton膮 w zieleni…

Zdj臋cia: Rados艂aw Ko偶uszek

Zobacz te偶: Smak gor膮cy jak czardasz. Kuchnia W臋gier

Rados艂aw Ko偶uszek

Dr in偶. Rados艂aw Ko偶uszek, wyk艂adowca Uniwersytetu Wroc艂awskiego. Podr贸偶nik, kt贸ry odwiedzi艂 ponad 70 kraj贸w. Organizator wypraw trekkingowych, przyrodniczych i kulinarnych. Fascynat kuchni lokalnych i optymalnego od偶ywiania, prowadz膮cy program kulinarny 鈥濸ieprz i kartofle鈥 w Polskim Radiu.

FB: Podr贸偶e bez biura