Leżący nad rzeką o tej samej nazwie Dniepr (ukr. Dnipro) to drugie największe miasto Ukrainy. Dawniej nosił nazwę Dniepropietrowsk. Obok Kijowa i Charkowa to trzecie w tym kraju miasto, które posiada metro. Linia uważana za najkrótszą na świecie ma zaledwie 6 stacji, a torowisko rozciąga się na długości 7,1 km. Aktualnie prowadzone są prace ziemne mające na celu przedłużenie linii o kolejne trzy stacje.

Jedną z większych atrakcji Dniepra jest wybudowane w 2012 r. centrum „Menora”. Uważa się, że jest to największy w Europie, a być może nawet na świecie, wielofunkcyjny budynek dedykowany społeczności żydowskiej. Główną częścią kompleksu jest XIX wieczna synagoga zwana Złotą Różą. Tuż za nią wznosi się właściwy, nowoczesny budynek centrum, zbudowany w kształcie siedmioramiennego kandelabru synagogi – stąd jego podobieństwo do żydowskiej menory. W kompleksie oprócz wspomnianej synagogi znajdują się m.in. muzea, lokale biurowe, sklepy, wydawnictwa, galerie sztuki, koszerne restauracje i kawiarnie, a także hotel oraz sale konferencyjne i bankietowe.

Dniepr jest zielonym miastem, pełnym parków, trawników, alei i obsadzonych kasztanowcami, fontann i pomników. Przepływająca przez środek miasta rzeka Dniepr tworzy swego rodzaju kręgosłup aglomeracji. Pośrodku niej znajduje się wyspa Klasztorna (Monastyrska), której nazwa wzięła się od znajdującej się tam cerkwi św. Mikołaja. Tuż za nią rozciąga się spory park, w którym znajdują się place zabaw, plaże nadrzeczne, wesołe miasteczko, budynek akwarium i liczne punkty handlowo usługowe. Niedaleko wyspy wytyczono wspaniały park im. Tarasa Szewczenki z budynkiem uniwersytetu. Tuż za parkiem widać strzelisty Sobór Przemienienia Pańskiego oraz sąsiadujący z nim cokół zwany Milą Katarzyny, upamiętniający panowanie na tych ziemiach rosyjskiej carycy. Tuż obok znajduje się Muzeum Bitwy o Dniepr, prezentujące ogromnych rozmiarów dioramę (obraz), dającą wrażenie trójwymiarowości. Sposób prezentacji obrazu jest podobny do wrocławskiej Panoramy Racławickiej.

W stepie szerokim

Będąc w Dnieprze koniecznie należy wybrać się na jednodniową wycieczkę na słynne, ukraińskie stepy. Zaledwie godzinę jazdy od miasta znajduje się niewielkie miasteczko Petrykiwka, uznawane za stolicę ukraińskich, ludowych malowideł. Wiele osób trudni się tutaj ozdabianiem różnych przedmiotów codziennego użytku specyficznymi malunkami przedstawiającymi kwiaty, owoce oraz ptaki. Malowidłami pokrywane są nie tylko samowary, tacki, kubki i piszczałki, ale także płoty, studnie, domy czy nawet śmietniki. W Petrykiwce warto wynająć samochód z kierowcą, aby zobaczyć otwarte obszary trawiaste zwane stepami lub lasostepami, żyzne pola uprawne oraz chutory – niewielkie osady wiejskie złożone zazwyczaj z kilku domostw. Wiele z zachowanych chutorów pełni dziś funkcje turystyczne, jak np. chutor kozacki w Haluszkiwce. Można znaleźć także chutory zamieszkałe przez rolników, gdzie ciągle prowadzi się chów zwierząt i uprawia rolę.

Zobacz też: Kwitnący Kijów – parki i miejskie ogrody

Swego rodzaju przygodą może być także podróż starym, ukraińskim pociągiem dalekobieżnym, w którym za kilkanaście złotych możemy wykupić miejsce sypialne. Niektóre z przedziałów w tego rodzaju pociągach noszą miano „plackarty” i złożone są z otwartych pomieszczeń, gdzie każdy z podróżnych ma dostęp do miejsca sypialnego. Wcześniej czy później poznaje się wszystkich współpasażerów, dzięki czemu podróż dość szybko mija. Większość dworców na Ukrainie wybudowana została zaraz po wojnie w duchu socjalizmu, dlatego zazwyczaj są to gigantyczne konstrukcje, których szczyt wieńczyła lub nadal wieńczy gwiazda.

Kozacka wyspa

Zaporoże to miejsce, gdzie dawniej znajdowała się słynna sicz zaporoska. Na pierwszy rzut oka miasto może przytłaczać swoją architekturą wynikającą z jego rozbudowy w latach powojennych. Oś miasta tworzy kilkukilometrowa ulica, przy której dumnie stoją gigantyczne gmachy pamiętające minione czasy – odnajdziemy wśród nich wiele pereł architektury.

Przepływający przez Zaporoże Dniepr tworzy liczne wyspy oraz progi (porogi), czyli stopnie skalne uniemożliwiające w dawnych czasach żeglugę. Od nich właśnie Zaporoże wzięło swoją nazwę. Na największej z wysp zwanej Chortycą zlokalizowano spory skansen, odzwierciedlający drewnianą zabudowę siczy kozackiej. Znajduje się tu wysoka brama wjazdowa, drewniany płot oporowy, cerkiew, dom atamana oraz liczne budynki mieszkalne. W lokalnej restauracji można znaleźć kilka dań, które w dawnych czasach jedli zaporoscy kozacy. Z Chortycy rozciąga się niezapomniany widok na jedną z największych na świecie budowli hydrotechnicznych: tamę wraz z elektrownią wodną zwaną Dnieproges, zbudowaną za czasów Stalina w latach 1929–1932. Zapora ma wysokość 60 m i długość 760 metrów. Na jej szczycie znajdują się dwie dwupasmowe jezdnie oraz chodniki dla pieszych.

Niecałą godzinę jazdy od Zaporoża znajduje się niewielkie miasteczko Nowomoskowsk. Tutaj warto odwiedzić jedną z największych, drewnianych cerkwi kozackich, której powstanie datuje się na XVIII w. W odróżnieniu od wielu świątyń na terenie Ukrainy, wnętrze cerkwi zostało dobrze zachowane. Tuż obok cerkwi zlokalizowane jest wielkie targowisko. Można tu kupić wysokiej jakości chałwę zrobioną z mielonych ziaren słonecznika (a nie z sezamu), świeżą, wiejską śmietanę, wspaniałe sery, domowe wypieki, a także ubrania, sprzęt kuchenny, ukraińskie wianki i różnego rodzaju wytwory rękodzieła ludowego.

Czytaj także: Kuchnia grecka zdrowiem płynąca

Radosław Kożuszek

Dr inż. Radosław Kożuszek, wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego. Podróżnik, który odwiedził ponad 70 krajów. Organizator wypraw trekkingowych, przyrodniczych i kulinarnych. Fascynat kuchni lokalnych i optymalnego odżywiania, prowadzący program kulinarny „Pieprz i kartofle” w Polskim Radiu.

FB: Podróże bez biura